het grootste deel van onze persoonlijkheid is nog onbewust
Persoonlijkheidsindeling
ID (driften)
EGO (bewuste persoon)
SUPEREGO (Geweten)
Ontstaat binnen de eerste 6 levensjaren
Volgelingen
Anna Freud (eigenheid van Ego en verdedigingsmechanisme)
Erik Eriksen (ontwikkelingsfasen)
Carl Gustav Jung (collectief onbewuste)
Voorbeelden
agressief of teruggetrokken gedrag = gelinkt aan gebeurtenissen van voor het 6de levensjaar
gescheiden ouders overlijden van één van de ouders trauma/ongeval/ incident
Behavioristische stroming
standpunten
alle gedrag is aangeleerd
gedrag wordt gesteld en/of veranderd onder invloed van de gevolgen ervan
iets aangeleerd kan ook afgeleerd worden
reacties kunnen ook belonend/sraffend zijn
gevolg van gedrag (beloning/straf) is motor van gedragsverandering
volgelingen
Edward Thorndike
Burrhus Skinner
Voorbeelden
bij jongeren die een gruweldaad plegen wordt er vaak gezocht naar hun computerspelen (er wordt vanuitgegaan dat mensen agressief gedrag kunnen ontwikkelen door agressief getinte computerspelletjes)
de techniek van straffen en belonen die toegepast wordt bij de opvoeding van kinderen
Cognitieve stroming
basis
men geeft betekenis aan de omgeving
het interpreteren van dingen bepaalt ons gedrag
denken is niet altijd rationeel
psychologie moet de mentale processen bestuderen
ideëen
gedrag is doelgericht
we stellen ons de wereld in gedachten voor
mensen willen alles in categorieën indelen
we bouwen schema's op over de manier waarop de wereld in elkaar zit
we kunnen zelf nadenken (redeneren)
de interpretatie bepaalt onze reactie
belangrijke onderzoeksrichtingen
gestaltpsychologie
de mens onwtikkelt een totaalbeeld over de situatie; beleeft de wereld als een geheel
constructivisme
"Werkelijkheid" bestaat niet, de mens construeert ze zelf door interactie met anderen (sociaal constructivisme)
Voorbeelden
bij onderzoeken naar betrouwbaarheid van ooggetuigen is er ontdekt dat de getuigenis kan beïnvloed worden door verhalen (getuigenissen) van andere zogenaamde (ooggetuigen)
wanneer leerlingen teruggetrokken gedrag vertonen, wordt er soms vanuitgegaan dat dit een gevolg is van het pestgedrag van andere leerlingen
Humanistische stroming
ideeën
geloof in groeimogelijkheden
men kan evolueren, niet alles wordt bepaald in de eerste levensjaren
belang van eigen identiteit
men kan in harmonie leven met zichzelf en de omgeving
problemen ontstaan door ontkenning van aspecten bij zichzelf of door botsing ik <--> omgeving
onvoorwaardelijke positieve aanvaarding is de motor voor verandering
basisbegrippen
Vrije wil
Wens tot zelfactualisatie
volgelingen
Carl Rogers
Abraham Maslow
behoeftenpiramide
Thomas Gordon
communicatietechnieken en opvoeding van kinderen
Voorbeelden
het individu en de behoeften van de mens worden hier op een positieve wijze centraal gesteld; in het onderwijs dan, wordt de leerling centraal gezet, wanneer er zich problemen voordoen gaat men kijken of er aan geen van de zogeheten behoeften tekort gedaan wordt.
Biopsychologische stroming
basisideeën
band tussen lichaamstype en gedrag
band met hersenwerking, zenuwstelsel en endocriene processen
menselijk gedrag wordt bepaald door biologische processen
mens kan weinig zelf bepalen
genetische structuur en erfelijkheid spelen een belangrijk rol
Voorbeelden
Adolescentie, het gedrag van pubers kan verklaard worden door de hormonale processen die plaats vinden in hun lichaam
soms kan een soort gedrag ook gelinkt worden aan eigenschappen van de ouders omwille van de genetische verwantschap