Y học thảm họa

1. Đại cương
1. Thảm họa
  1. Định nghĩa
    1. Sự cố gây thiệt hại về người , vật chất, KT, hoặc MT trên diện rộng
    2. Vượt quá khả năng đáp ứng của CĐ hoặc khu vực
  2. Phân độ
    1. Mức 1
      1. 30-100 nạn nhân
      2. 20-50 nhập viện
    2. Mức 2
      1. 101-500 nạn nhân
      2. 51-200 nv
    3. Mức 3
      1. 501-2000 nn
      2. 201-300 nv
    4. Mức 4
      1. > 2000 nn
      2. >300 nv
  3. Phân loại
    1. Thảm họa do thiên nhiên
      1. Biến đổi bất thường về
      2. Khí tượng
      3. bão, lũ lụt , gông lốc, sóng thần, triều cường
      4. Địa lý
      5. Động đất , núi lửa, sụt lở đất đá , bão cát, bão tuyết
      6. Sinh thái
      7. nạn vi sinh, ký sinh vậ
    2. Thảm họa do con người
      1. 1.Tai nạn CN
      2. Cháy nổ, hóa chất, chất phóng xạ , tai nạn KT-CN
      3. 2. Tai nạn giao thông
      4. Đường bộ, đường biển , đường không
      5. 3.Tai nạn xây dựng- kiến trúc
      6. Sập nhà , vỡ thủy lợi, thủy điện,..
      7. 4. Thảm họa do phá hoại MT
      8. Ô nhiễm MT : phá rừng, cháy rừng , ô nhiễm KK, nóng lên toàn cầu ,..
      9. 5. Thảm họa do dịch bệnh
      10. Bệnh tối nguy hiểm, các đại dịch
      11. 6. Thảm họa do các yếu tố XH- chính trị- KT
      12. Nạn đói, xung đột vũ trang, bạo động, chiến tranh
2. Hiểm họa
  1. Sự kiện, hiện tượng không bình thường CÓ KHẢ NĂNG gây tổn thương cho con người , gây thiệt hại
3. Đặc điểm đối tượng dịch tễ thảm họa
  1. Nạn nhân
    1. Chấn thương tai nạn các loại
      1. Tìm kiếm, cứu nạn, sơ cứu , phân loại chọn lọc , chuyển vận, bổ sung sơ cứu
    2. Bị bệnh
      1. Khám, định bệnh, sơ cứu, chuyển vận , điều trị
    3. Già, yếu , trẻ nhỏ
      1. Chăm sóc sk , TD sk, cứu trợ
    4. Sơ tán khỏi vùng thảm họa
      1. HD phòng bệnh , vấn đề nước sạch, an toàn Thực phẩm đảm bảo
  2. Mạng lưới và nhân lực y tế
    1. KH phân bố nạn nhân
      1. KH chuyển thương
      2. Phối hợp đáp ứng lực lượng quân y ( quốc phòng) ,+ đân y
      3. Lực lượng y tế khác : các tổi đội bv của địa phương, của trung ương
  3. Sự chi viện
    1. Nguyên tắc
      1. Đến tay người bị nạn
      2. Phan phối hàng công bằng , dân chủ, công khai thể hiện tính nhân đạo cao
4. Điều hành đáp ứng
  1. NV
    1. Chưa xảy ra
      1. Thường xuyên phòng chống và chuẩn bị sẵn sàng đáp ứng
    2. Khi xảy ra
      1. Tùy loại thảm họa, ... -> đánh giá và ra các quyết định hành động đáp ứng kịp thời
  2. Mục tiêu
    1. Kịp thời đáp ứng
    2. Giảm bớt khó khăn
      1. Tạo đk thuận lợi cho công tác phụ hồi và hđ chức năng trở lại
  3. Các GĐ
    1. 1. GĐ chuẩn bị
      1. +_
      2. Chuẩn bị / Truyền thông/ sơ tán / thông tin liên lạc / điiều hành/ an ninh XH
    2. 2. GĐ đáp ứng khẩn cấp
      1. XĐ khu vực / ĐG diễn tiến / Điều động triển khai các hoạt động
    3. 3. GĐ hoạt động trở lại sau thảm họa
      1. XĐ vấn đề ưu tiên : Sức khỏe, đời sống, trường học, an ninh , GTVT
      2. XĐ tổn thất / ĐG ảnh hưởng/ KH khắc phục / Tạo nguồn chi viện
    4. 4, GĐ phục hồi
      1. XD chính sách / TD việc phục hồi + phòng chống thảm họa
      2. Gắn việc phục hồi + CT phát trieent KT- XH
5. Y học thảm họa và đáp ứng y tế với thảm họa ( môn học )
  1. Là môn học mới của y học hiện đại
    1. XD lý luận
      1. tổng kết kinh nghiệm
      2. Đáp ứng y tế
      3. Giải quyết hậy quả
    2. Có những phần sách lược
      1. Tuân theo lý luận đã được xây dựng trong GĐ thảm họa
    3. Lấy kết quả thực tiễn lần trước làm thước đo ĐG các hđ cơ sở y tế ,...
  2. Nhiêm vụ cơ bản
    1. chuẩn bị
    2. Đáp ứng khẩn cấp
    3. Chăm sóc sk nạn nhân
      1. HĐ trở lại sau tham hỏa
    4. Giải quyết VS phòng dịch và nhanh phục hồi
      1. Phục hồi
  3. Tổ chức triển khai các cấp
    1. Bộ Y tế
      1. Do Thứ trưởng trực tiếp chỉ đạo
      2. Hội đồng tư vấn
      3. Nghiên cứu ĐG chuyên môn về y học thảm họa -> đề xuất lên bộ trưởng -> về công tác điều hành y tế trong thảm họa
      4. Cùng với Vụ chức năng TD
      5. CĐ sở y tế
      6. Phương hướng và biện pháp chuyên môn KT
      7. Nghiên cứu đề xuất và XD mạng lưới chữa trị , nhất là dự phòng ban đầu và cấp cứu hàng loạt
      8. Biên soạn những tài liệu
      9. Phục vụ công tác đào tạo, NCKH và điều trị
      10. Hợp tác KH với tổ ch
    2. Các địa phương
      1. CĐ trực tiếp
      2. Lãnh đạo sở y tế hoặc trung tâm y tế
      3. Thực hiện
      4. Trạm trưởng y tế
  4. Các yế tố về kế hoạch điều hành đáp ứng y tế
    1. Yếu tố nguy cơ
    2. Yếu tổ tổn thất
    3. Yếu tố công tác chuẩn bị
    4. Yếu ố đáp ứng kịp thời
    5. Yếu tố khôi phục
6. Kế hoạch chung về điều hành trong thảm họa
  1. Được xây dựng hằng năm
  2. Phương châm
    1. Tích cực chủ động phòng chống và đáp ứng thảm họa 4 tại chỗ : chỉ huy, lực lượng, vật tư, hậu cần
  3. Điều hành trong thảm họa
    1. Việc cụ thể
      1. Dựa vào
      2. Diễn biến LS
      3. Phân tích KH : thời tiết
      4. LS
      5. Kinh nghiệm CĐ
      6. Tính toán kỹ thuật các mặt
      7. Điiều phối sd đất đai / kiến trúc công trình bảm đảm / kế hoạch cây trồng . thu hoạc vụ mua, chăn nuôi
      8. Điều hành / huấn luyện/ hậu cần / dữ trự/ kt diễn tập các tình huống/ GĐ theo dõi nguy cơ / Báo động thông tin
      9. Đáp ứng Cộng đồng
      10. Đáp ứng CQ điiều hành
      11. Đáp ứng chính quyền và CQ điều hành
      12. Đáp ứng khẩn cấp
      13. Tìm kiếm và cứu / chăm sóc y tế/ chuyển vận nạn nhân
      14. Có các tổ đáp ứng thảm họa
      15. 1 : Rất nặng
      16. Cấp cứu ngay.Đe dọa tính mạng
      17. 2. Nặng
      18. CC khẩn ( 1-2h)
      19. 3. Vừa
      20. CC trì hoãn ( Sau 2h)
      21. 4. Nhẹ
      22. Giữ tại cơ sở y tế địa phương
7. Các nhiệm vụ cơ vản về đáp ứng
  1. GĐ thực địa kịp thời
    1. 2. Khởi động hệ thống tổ chức
  2. 3. Tìm kiếm và cứu nạn nạn nhân mất tích
  3. 4. Khám xét chọn lọc
    1. 5. Khám đánh giá tổn thương
  4. 6. Vận chuyển về cơ sở điều trị gần nhất
    1. 7. Vận chuyển nạn nhân theo tinhs chất tổn thương
  5. 8. Điều trị / Bảo vệ sk cho nhân dân
  6. Phòng chống / Khôi phục các hđ/ Giải quyết hậu quả
8. Để có thể điều hành HQ , cần
  1. ĐG thảm họa
  2. TD giám sát thảm họa
  3. KH đối phó thảm họa
Lũ lụt
1. 1. Định nghĩa
  1. Lũ
    1. Mực nước và tốc độ dòng chảy trên sông , suối vượt mức bth
  2. Lụt
    1. Nước vượt quá mức bình thuownfgf
2. 2. Phân loại
  1. Vùng địa dư
    1. Vùng núi ( thượng du và trung du)
      1. Lũ quét là nguyên nhân số một gây tử vong do thiên tao
    2. Vùng châu thổ/ ven biển
  2. Tính chất
    1. Chậm
      1. Nhanh
      2. Bất thần
  3. Mức độ thiệt hại
    1. Nhẹ
      1. Úng ngập đường xá, cống, sân vườn
    2. Vừa
      1. Tầng thấp của nhà
      2. trang thiết bị, sơ tán tạm thời
    3. Nặng
      1. Vùng cao, ngập rộng kéo dài làm đình trệ sinh hoạt
      2. Sơ tán một khối lượng lớn dân cư
    4. Rất nặng
      1. Lụt nặng, lũ quét
      2. Thiệt hại nặng cả về tính mạng, tài sản, công trình kiến trúc
      3. Đòi hỏi sự cứu trợ khẩn cấp và kịp thời của địa phương
3. 3. Ảnh hưởng của lũ lụt
  1. Thiệt hại về tài sản, cơ sở vật chất
    1. Phá hủy công trình như cầu đường, nhà, kho
  2. Thiệt hại về con người
    1. Chết đuối
4. 4. Đáp ứng y tế khẩn cấp trong lũ, lụt
  1. Hệ thống thông tin dự báo
  2. Ứng phó của cộng đồng
5. 5. Nhiệm vụ của cơ sở y tế
  1. Tới điểm tập trung dân cư tránh lũ -> thực hiện công tác tuyên truyền, GDSK, phòng chống tai nạn trên sông, công tác sơ cứu, khám và chữa bệnh cho nhân dân
6. 6. Xử trí đuối nước
  1. Ngạt thở do đuối nước : trạng thái ngạt thở cấp -> OAP -> Không đủ O2 cung cấp các mô cho não
    1. Quá trình đuối nước ướt
      1. Ngừng thở -> Nước tràn vào miệng -> Xh các cơn co các cơ, nôn mửa,... -> Miệng mũi nạn nhân đầy bọt nước và chất nôn, mất các PX
    2. Quá trình đuối nước khô
      1. Sau PX ngưng thở -> BN co thăt thanh quản -> Thiếu O2 và tử vong
  2. Ngoài ra còn có
    1. Hạ thân nhiệt
      1. Toan CH
      2. Đói, khát, mệt mỏi ,
  3. Phân loại
    1. Nhẹ
      1. Tỉnh táo
    2. Vừa
      1. Mệt mỏi, lo âu, thở nhanh nông, đường thở có đàm , da tím, hạ thân nhiệt
    3. Nặng
      1. Lú lẫn, thở nhanh, ngừng thở , mạch ngoại vi yếu
    4. Rất nặng
      1. Hôn mê sâu, bất tỉnh , vật vã kích động , thở chậm , mạch rất yếu, tim không đều
  4. Sơ cứu tại cộng đồng
    1. Không để nạn nhân tự vận động , không xoa bóp nạn nhân để tránh tiêu hao NL
      1. Vận chuyển nạn nhân tư thế đầu thấp
  5. Cấp cứu tại cơ sở y tế
    1. A : hút, móc, chất nôn, bùn đất , lau sạch mũi, mienegh
    2. B: Thở O2 , dùng thuốc an thân khi BN kích động
    3. C : xoa bóp tim ngoài lồng ngực , thuốc hỗ trợ tim mạch . 500-1000 mL huyết thanh ngọt đẳng trương 10% bicacbonat
    4. Lợi tiểu khi thiểu niệu hoặc vô niệu
    5. KS + imidazol khi ngạt do đuối nước
7. 7. Các bệnh phát sinh sau lũ lụt
  1. Tiêu chảy
    1. >3l phân lỏng tronng 24h
      1. Nhẹ : Mất nước < 5% m
      2. Vừa : Mất nước 5-10% m
      3. Nặng : mất nước > 10% m
  2. Viêm đường HH cấp
  3. Viêm mắt đổ
  4. Nấm kẻ chân
HẠN HÁN
1. 1. Đại cương
  1. Hạn hán
    1. Không có mưa nhiều tháng
    2. có mưa nhưng lượng mưa thấp 5-10%
    3. Hậu quả
      1. Thiếu nước
      2. Sinh hoạt
      3. NN, CN , công trình thủy điện
      4. Thiệt hại lớn về SX , ĐS, đói kém
      5. Giá cả lên cao
      6. Phát sinh dịch bệnh
  2. Đợt nóng bức cao
    1. Tăng nhiệt độ 40oC
      1. Hậu quả
      2. Con người
      3. Dễ bị stress nóng bức cao
      4. Trẻ nhỏ , người già , người béo , người bệnh nền
      5. Gia súc và cây cối mùa màng
  3. Cháy rừng
    1. Nhiệt độ = 43 oC , độ ẩm = 6 % = cây héo khô , cành cây khô dễ xảy ra cháy rừng
      1. Các cây có nhựa dễ bắt lửa .
      2. Khói bay theo hướng gió thổi gây cháy nhà cửa kho tàng , công trình công cộng , gây bỏng , tổn thương đường hô hấp
  4. Bảo vệ SKCĐ trong những đợt nóng bức cao
    1. Quần áo mỏng , thoáng
      1. Đội mũ, nón , che nắng , chuyển giờ lđ
      2. Tạo bóng răm
      3. Tiết kiệm nước , uống 2-3l nước
      4. Tránh tụ tập đông người
    2. Không uống rượu , thức ăn chứa nhiều protein , ăn mặn
      1. Khi dùng các thiết bị điện chú ý cháy nổ
      2. Khi nhiên liệu được che chắn, phòng cháy nổ
      3. CQ giao thông đường sắt kiểm ra đường ray -> tránh tai nạn GT
      4. Trạm y tế có kế hoạch phòng và chữa các trạng thái say nắng
2. 2. Đáp ứng y tế trong thảm họa hạn hán
  1. Thực hiện quy định bảo vệ rừng
  2. Nếu có cháy rừng , dùng nước , cát, vải dầy để dập lửa
    1. Nếu lửa cháy lên người , lăn mình trên nền đất hoặc ngâm mình xuống nước
      1. Tránh hít khói khí nóng , vải chăn trùm người ( vải ướt)
      2. Tránh bị ngộ độc bởi CO
    2. Nếu bị bỏng ngâm ngay vào nước lạnh sạch trong 10-20p
      1. Uống nước có pha đường muối hoặc Oreson
  3. Tại các vùng có hạn đe dọa
    1. Có kế hoạch giữ nguồn nước : làm đập, trồng rừng , trồng cây có rễ sâu, khoan giếng, trữ nước
    2. Nếu hạn hán kéo dài
      1. KH cung cấp nước, KH lọc nước
      2. Chọn cái giống lúa, giống ngũ cốc chịu hạn để trồng tại địa phương
      3. Đảm bảo nông nghiệp - chăn nuôi
    3. Hạn hán quá gay gắt
      1. Di cư người dân : người già , trẻ nhỏ phụ nữ có thai , người ốm
  4. Những yêu cầu về nước
    1. BN
      1. 40-60l
    2. Cho nhu cầu sinh hoạt
      1. 20l / 24h ( 15-25l)
    3. Gia súc
      1. 1-40l
    4. Trung tâ, y tế huyện thị
      1. 25-19 m3/ ngày
    5. Cho cuộc sống hằng ngày
      1. 5l/ 24h ( 3-6l nước ngọt, nước sạch để uống , nấu cơm , thức ăn)
    6. Phòng khám đa khoa
      1. 3-4 m
    7. Trạm y tế xã , phường
      1. 0.3 - 0.5 m3
  5. Tiêu chuẩn 1 loại nước ngọt sạch đảm bảo dùng và nước uống
    1. Độ trong : Trong không bị đục , không có màu sắc , thử < 5 IU đục NTU
      1. pH : 6,8 - 7.4
    2. Nồng độ ion
      1. Hàng trăm
      2. Cl , SO4
      3. Hàng chục
      4. NO3
      5. Hàng đơn vị
      6. Fluoride , NH4 ,
      7. 0,1
      8. Mn , Fe ,Cyanic , gốc CS , Cr
      9. 0.05
      10. As, Pb
      11. 0.001
      12. Hg, Phenol
  6. Tiêu chuẩn giếng nước
    1. Nơi đào giếng phải xa các hố xí , cống , chuồng gia súc , kho thuốc,.. 50 m
      1. Đào sâu tơi mạch ngầm sâu , Miệng giếng được xây cao , có nắp đậy . Thành giếng miếng đan tre nứa bương áp quanh hoặc xây gạch
    2. Đáy giếng : 1 lớp cát vàng dầy 20 cm và 1 lớp đá sỏi - cuội dầy 20 cm
      1. Gắn thiết bị lấy nước qua vòi
    3. Thả vài con cá nhỏ xuống để kiểm tra vi sinh
      1. Có nội quy
      2. Có đk đào hào dẫn nước lọc qua lớp đá xốp , đá sỏi
  7. Xử lý nước có nhiều cách
    1. Lọc nước
      1. Dầy 40-50 cm
      2. Cát 30-40 cm
      3. Sỏi 5-7 cm
    2. Làm trong nước bằng phèn chua
      1. Phèn chua : AlSO4.7H2O, Phèn sắt : FeSO4 ..7 H20
      2. Cơ chế : kết tủa đông lắng các chất cặn đục
      3. Phèn cần MT kiềm lắng các chất cặn đục
      4. 1g phèn chua + 0,25g vôi sống hoặc 0,35g vôi đã tôi / 0,5g Cl vôi
      5. Không có phèn thay thé bằng lá nhớt : mồng tơi, rau đay , dong riềng , bẹ chuối
      6. Tg để lắng 1h
    3. Làm khử mùi hôi thối
      1. Dùng 1 thùng phy , thùng chất dẻo , thùng gỗ
      2. Lớp củi gỗ khô : 5-7 cm
      3. Lớp than hoạt tính
      4. 30-35 cm
      5. lớp củi gỗ khô
      6. 3-4 cm
      7. 1 túi vải rộng chiều cao 550 cm chứa nước cần lọc chung quanh xếp lớp cũi gỗ bao quanh túi vải
      8. Dưới đáy là vòi để chứa nước đã lọc
    4. Khử trùng nước bằng CLo hóa
      1. Clorua vôi hoặc cloramin vơi tỷ lệ Clo : 25-30%
ĐỘNG ĐẤT
1. 1. Định nghĩa
  1. Hiện tượng xảy ra tại vỏ trái đất
    1. Là hậu quả của sự chuyển động các khối lớn cấu tạo lục địa trên các đường yếu của các đứt đoạn vỏ trái đất
      1. Sóng địa chấn P
      2. Vận tốc 5 km/ Gy
      3. Sóng L
      4. VT 3 km/ Gy
      5. Sóng chậm trên mặt đất
    2. Chấn động khởi
      1. Chấn động chính
      2. Dư chấn
      3. CĐ thấp và TG dài hơn
    3. Điểm tương ứng trên mặt đất gọi là điểm trung tâm
      1. Tâm động đất ở sâu trên đường đứt đoạn
      2. Đơn vị đo : richter
      3. Cường độ : thang độ Mercalli
2. 2. Thiệt hại do động đất
  1. Mức độ thiệt hại phụ thuộc các yếu tố
    1. Độ sâu
      1. Độ mạnh chấn động
      2. Cường độ
      3. Khoảng cách điểm trung tâm đến các nới
    2. Cấu trúc địa tầng
      1. Kiến trúc xd trên đất bị động
      2. Địa dư : đồi núi, đb, sông hồ lớn, ven biển
      3. Sự chuẩn bị sẵn sàng của cộng đồng
  2. Tác động phá hoại của động đất
    1. Tác động nguyên phát
      1. Tạo vết nứt gãy , vết sụt lở , khối đất đá nền kích thước 10-15m theo chiều ngang
      2. Hiện tượng lõng hóa của đất cát ẩm làm lún sâu kiến trúc nặng
      3. Có tác động cộng hưởng = Sóng địa chấn + Rung chuyển
    2. Tác động thứ phát
      1. Sập lở đất đá
      2. Lũ lụt
      3. Vỡ đập chắn hồ nước
      4. Cháy ở đô thị
      5. Do vỡ ống khí đốt , chập điện
      6. Sóng thần
      7. Với đỉnh cao tới 30m , vận tốc 50km/h
  3. Tổn thất về con người
    1. Vỡ sọ, ngực , bụng , dập nát chi , chảy máu
      1. Do sập nhà , đất đá cứng rơi
    2. Ngạt thở
      1. Chết cháy
      2. Chết đuối
      3. Thiểu dưỡng
    3. bệnh lý
      1. Sốc chấn thương , sốc xuất huyết , Suy thận cấp , K máu cao , RL nhịp tim , phù phổi cấp , suy thở cấp , Bỏng và bỏng đường hô hấp
3. 3. Phòng tránh
  1. Chính quyền ác cấp - cơ quan nhà nước
    1. Đưa việc phòng chống vào trong kế hoạch xây dựng PTCSHT tại địa phương
  2. CĐ cư trú
    1. Học tập về hiện tượng động đất , chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện để sơ tán
  3. Chính quyền tổ chức ban phòng chống thảm họa thiên tai
    1. huấn luyện các biện pháp cứu nạn nhân
  4. Những điều cần thực hiện tại CĐ có nguy cơ tai họa sụp đổ nhà
    1. Công tác bảo đảm an toàn của chính quyển , tổ chức có trách nhiệm
      1. báo hiệu cái hiện tượng nguy cơ sụp đổ , âm mưu phá hoại ngay
    2. Kiến trúc phải đảm bảo tính bền vững, khả năng chịu đựng
      1. Kế hoạch dữ kiến sẵn sàng công tác sơ tán dân cư
      2. Các bệnh lý chấn thương
      3. HC vùi lấp
      4. HC chèn ép chi thể
      5. HC chèn ép khoang
    3. Từng gia đình : chọn nền đất vững , thang thoát hiểm có sẵn hoặc phương tiện dây cocj
    4. Bản thân
      1. Tìm cách thoát + tắt các công tắc điện
      2. Đến bãi đất trống
      3. Subtopic 1
4. 4. HC vùi lấp và HC đè ép chi thể kéo dài
  1. HC vùi lấp
    1. KL đất, cát , gỗ vùi lấp kín người
      1. Nguy cơ ngạt thở
      2. tổn thương do va đập gây gãy xương , trật khớp , tổn thương tạng , màng sườn di động
      3. Tr chứng ủa màng sườn di động
      4. Khó thở , hô hấp đảo chiều , thiếu oxy
      5. Xử trí
      6. Kết xương hoặc treo mảng sườn thế cố định
      7. TG : 21-50 ngày mởi đủ để xương liền
      8. , mở khí quản , hô hấp trợ lực thở oxy
      9. trợ tim mạch
      10. Nghẹt luồng máu về tim phải
      11. Trchung : ứ phù nữa thân trên , rỉ máu dưới da, kết mạc , khó thở
      12. Xử trí
      13. Phong bế phế vị giao cảm cổ , phong bế ổ gãy x, sườn, cố định thành ngực ,
      14. trợ tim mạch
      15. , hút đàm , thở oxy , mở khí quản
      16. , KS
  2. HC đè ép chi thể kéo dài ( Bywater)
    1. Do một vật nặng đè ép liên tục 2-3h
    2. Do các yếu tố đau đớn và sự thoát huyết tương ở chi đâ cứu thoát ép , sự nhiễm độc các chất tan
    3. Xử trí
      1. Khi bị vùi lấp
      2. Tổ chức tìm kiếm sớm
      3. Khi bị đè ép kéo dài
      4. thắt garo 90-100mmHg
      5. Thuốc trợ tim , phong bế = novocain 0,25% gốc chi, quanh thận 2 bên
      6. Chườm lạnh phần chân bị chèn ép , KS kháng độc tố chống uốn ván , orseol , từ từ tháo garo. TG đặt gảo không quá 2h
  3. 3 thời kì
    1. cứu thoát -> ngày thứ 3
      1. Sốc sau khi thoát đè ép ( RL TH và ĐG, chi phù nề)
      2. Xử trí
      3. Truyền dịch : LR
    2. 3-12
      1. Suy thận cấp
      2. Manitol 20% , thẩm phân phúc mạc , thụt trực tràng , rút máu , chạy thận nhân tạo
    3. 9-60
      1. Thời kì phục hồi và di chứng
      2. Viêm cơ, sơ hóa cơ , viêm dây TK
VẬN CHUYỂN NẠN NHÂN
1. 1. Tổ chức phân loại
  1. Nhóm ưu tiên 1
    1. Đe dọa tính mạng
      1. Ngạt thở
      2. Tắc nghẽn HH
      3. Vết thương mặt hàm
      4. Ngực
      5. Vết thương ngực có van
      6. TKMP gây xẹp phổi
      7. Tổn thương tim - màng tim
      8. Tổn thương tạng đặc
      9. Gãy các xương lớn
      10. Tổn thương nhiều khố cơ
      11. Bỏng nặng với diện tích lớn
      12. CT kín sọ não với diễn biến mất tri giác tăng dần
      13. Tổn thương nhãn cầu
      14. M. máu
      15. Tủy sống
      16. HC đè ép cơ thể kéo dài
  2. Nhóm ưu tiên 2
    1. Vừa
      1. VT , CT mức độ vừa
      2. Cứu trợ trì hoãm sau 2h
  3. Nhóm ưu tiên 3
    1. Nhẹ
      1. VT, CT phần mềm, bỏng nhẹ
      2. Cứu trợ tối thiểu
  4. Nhóm bệnh nhân đã tử vong hoặc tiên lượng khó cứu chữa
  5. Màu đỏ
  6. Màu xanh
  7. Màu vàng
  8. Màu đen
2. 2. Xử trí cấp cứu
  1. Loại bỏ yếu tố nguy hiểm
    1. Đưa nạn nhân ra chỗ an toàn gần nhẩ
      1. Xử trí nguyên tắc A: B : C : D : E
3. 3. Nguyên tắc vận chuyển
  1. Đáp ứng 2 yêu cầu
    1. Nhanh chóng và an toàn , tranh thủ
  2. Phân loại nạn nhân
    1. Ưu tiên nạn nhân có chảy máu trong
      1. Có garo ở chi
      2. VT thấy bụng
      3. TKMP hoặc kiểu van
      4. VT thấy bụng
      5. RLHH
      6. Sốc nặng
      7. VT bị nhiễm trùng
  3. Phương tiện
    1. Tại nơi xảy ra thảm họa
      1. Do tổ cứu nạn , tổ hội chữ thập đỏ , độ thanh niên tình nguyện , dân quân tự vệ , công an cứu hỏa , bộ đội địa phương
    2. Chuyển thương cơ giới về tuyến sau
      1. Ô tô chuyn thương thông dụng
    3. Khu vực thảm họa có sông ngòi
      1. Ghe, thuyền , xuồng
    4. Xe lửa
      1. Toa hành khách
    5. Máy bay
      1. Loại máy bay
      2. Dùng máy bay trực thăng
      3. TG ngắn ( 10-60p)
      4. Độ cao : 350-1000m
      5. Máy bay hành khách
      6. Chở về hậu phương
      7. ArH không tốt đối với một số loại vết thương
      8. Càng bay cao -> áp suất khí quyển càng giảm -> gây thiếu oxy máu . Các quy định khi chở máy bay
      9. Khám , KT lại tình trạng toàn thân và VT
      10. Nạn nhân phải có hct > 35% , huyết sắc tố > 11g% , không có bc chảy máu , DHST ổn
      11. Máy bay có điều hòa áp suất
      12. Nếu k , VT thấu ngực , CTSN , thấu bụng -> vc với độ bay cao 1300-2000m
      13. Không vận chuyển với các VT sau
      14. VT sọ não đang chảy DNT
      15. VT thấu ngực có CĐ hút dẫn khí
      16. VT thấu bụng , chưa đủ 14 ngày
      17. Nhiễm chất độc hóa học , đe dọa phù phổi cấp, trụy tim mạch
      18. NK kị khí, uốn ván
      19. Mổ mở KQ phải được rửa , thay ống thông trước khi vận chuyển , độ ẩm tương đối trong buồng máy bay chỉ ở khoảng 10%
      20. Phân loại vị trí
      21. Khoang tầng trên
      22. Nhẹ và vừa
      23. Khoang tầng dưới
      24. Nặng , cần TD , săn sóc đặc biệt
THẢM HỌA DO YẾU TỐ CÔNG NGHỆ , KỸ THUẬT
1. Thảm họa cháy
  1. Các loại vật liệu gây cháy
    1. Vơi mô TB sống ở người
      1. 44-45 oC : nhiệt độ đe dọa sự sống TB
      2. 52 o C : TB bị chết
    2. Các vật liệu khác
  2. Tổn thương do hít phải
    1. Chấn thương do nhiệt
      1. Do hít phải hơi nóng hoặc nhiệt độ trong KK quá cao
      2. Thường khu trú ở đường HH trên
      3. Những vẫn ảnh hưởng đến đường HH dưới
    2. Chấn thương LQ đến độc chất
      1. Hít phải khói , Co2, khí độc khác
      2. Khí Hydrogen chloride
      3. Khả năng ăn mòn cao
      4. Khí Hydrogen cyanide
      5. Chết người
      6. Acid vô cơ
      7. Tử vong do ngạt khói
    3. Khí khói độc phát sinh
      1. Gỗ , giấy bông cháy
      2. Acrolein, acetaldehyde, acetic acid, formic acid , nitrogen , dioxid
      3. SP dầu lửa
      4. Acrolein , acetic acid , formic acid
      5. Chất dẻo
      6. Polyvinyl clorid , hydro acid, chlorine, phosgent
      7. Khí oxytcacbon ( carbon monoacid)
      8. 0.06 - 0,12
      9. Mệt mỏi , nhức đầu , da đỏ , khó thở
      10. 0,24
      11. Tâm lý bị kích thích
      12. 0,48
      13. Mất tri giác
      14. 0,6 - 1,2
      15. Hôn mê , thở nhanh, mạch nhanh
      16. 2,4
      17. Hôn mê sâu
      18. 4.8
      19. Tử vong
      20. Khí hydro acid
      21. Liệt hô hấp ti lạp thể
      22. Thiếu oxy tế bào
      23. Ảnh hưởng khí nóng đối với cơ thể
      24. Nhiệt độ 50-250 oC
      25. Gây bỏng hô hấp , viêm đường hô hấp , viêm phù xung huyết , hoại tử niêm mạc
      26. Nhân viên cứu hỏa
      27. Top 15 ngành nghề có rủi ro chấn thương gây tử vong
      28. 20-25 % tử vong do va chạm xe cộ khi đang phản hồi tình huống cứu hỏi khẩn cấp
      29. 20% tử vong do đột nhập vào bên trong hay các cuộc dột kích
      30. Thiết lập khu vực hồi phục thể chất
      31. Chỉ số bất thường sẽ được giữ lại
      32. DH bệnh lí sẽ được chuyển đến BV để CĐ
      33. NV y tế phục hồi chức năng SK
      34. Có quyền liên lạc với chỉ huy hiện trường để xđ ai có thể trở lại hiện trường
    4. Vật liệu nguy hiểm
      1. Tác nhân gây cháy nổ tiềm ẩn
      2. Chất ăn mòn, hydrocarbon , chất gây ngạt , chất kích thích , gây mê toàn thân , tác nhân sinh học / chất cơ thể
  3. Sơ cứu - phân loại - vc nạn nhân đến cơ sở điều trị
    1. Ngâm nước lạnh sạch vùng tổn thương
      1. Không phá vỡ nốt phỏng , không băng
      2. Bỏng vùng mặt ,vùng tầng sinh môn , BP SD , hoại tử khô, cháy đen thui
  4. Bỏng
    1. XĐ độ rộng của vết bỏng bằng ngtac số 9
      1. Việc ĐG ban đầu sẽ ĐG thấp độ rộng của vết bỏng
      2. Vị trí là yếu tố nguy cơ cao trong đặc điểm của vết bỏng
      3. lQ đến khớp lớn, mặt , bàn tay hoặc CQ sinh dục
    2. Phân loại nạn nhân
      1. S nông
      2. <= 10%
      3. 10-30 %
      4. 30-50%
      5. > 50 %
      6. S sâu
      7. 10%
      8. 10-20%
      9. > 20%
      10. Bện lí toàn thân
      11. Diễn biến không có bc nặng
      12. Không có
      13. bc mức độ vừa và nặn Bỏng hô hấp , Nhiễm độc khói , sốc nhược
      14. Bỏng hô hấp nặng , nhiễm độc khối khí mức độ nặng
      15. Thời gian điều trị
      16. < 12 ngày
      17. 12-45 ngày
      18. > 45 ngày
2. Thảm họa nổ
  1. Các loại chất nổ
    1. Chất nổ có sức công phá cao
      1. Khí có áp suất cao -> làn sóng áp suất siêu âm
    2. Chất nổ có sức công phá thấp
      1. Khí nổ
      2. CĐ không khí đẩy nhân tố riêng lẻ ra gây va chạm với mặt đất hoặc vật thể đứng yên
  2. Các chấn thương do vụ nổ
    1. Cấp 1
      1. Gây ra bởi sóng quá áp và sóng hạ áp
      2. Tai : gây suy giảm thích giác ( tổn thương phổ biến) , mắt
      3. Phổi : tổn thương phổi là biểu hiện đe dọa tính mạng thường gặp nhất của chấn thương do vụ nổ
      4. Thuyên tắc khí có biểu hiện trchung như NMCT , đột quỵ
      5. Xương : gãy các xương dài cùng vơi CT cục chi
      6. Não
      7. Bụng : CT hở và CT kín điển hình
    2. Cấp 2
      1. Gây ra bởi mảnh vỡ từ vụ nổ
      2. tạo CT hở
    3. Cấp 3
      1. Gây ra bởi sự dịch chuyển của nhân tố riêng lẻ từ khí nổ
      2. Ct kín điển hình
      3. Ch thương do đè ép , HC vùi lấp( giải phóng các chất) , HC chèn ép khoang ( Phù nề , đè lên các vỏ bao sợi , các cơn đau)
    4. Cấp 4
      1. bỏng , hít phải chất độc, tiếp xúc bức xạ
      2. Khởi phát blys nội khoa : hen suyễn , COPD , đau thắt ngực ,
  3. ĐG và điều trị ban đầu
    1. ATLS ( Advanced Trauma Life Support )
      1. Xử trí các CT cấp 1
  4. Đáp ứng y tế thảm họa gây nhiều nạn nhân bị thương
    1. Phân loại chọn lọc
      1. Tổ chức cứu chữa các nạn nhân
      2. Theo tuyến cứu chữa
      3. Theo yêu cầu điều trị
      4. Theo mức độ tổn thương
      5. Theo tính chất lây truyền
      6. Theeo yêu cầu vận chuyển
3. Thảm họa hạt nhân
  1. 1. Tổn thương hỗn hợp bỏng, chấn thương cơ học và bệnh phóng xạ cấp
    1. Khi nạn nhân ở gần tầm nổ . Loại tổn thương nặng nhất
    2. LS : thiếu máu rất sớm và nặng , diễn tiến nặng
    3. Tại vết thương : hoại tử tăng và rụng rất chậm vết thương , chảy máu kéo dài BC nhiễm trùng nhiều , QT tái tạo sẹo, can xương rất chậm
  2. 2. Vết thương bị nhiễm chất px
    1. Chất px bao gồm
      1. Mảnh vỡ hạt nhân : hàng trăm đồng vị từ kẽm -> Gd
      2. Chất đồng vị px cảm ứng : hạt nowrowrron của bức xạ xuyên -> chất px cảm ứng
      3. Hạt nhân chưa kip tham gia PƯ
      4. Có hiện tượng : NX không khí, NX địa hình gây ra việc phân rã vật chất -> phát tia grama , beta, nowtron
    2. Tổn thương tại VT
      1. Tổ chức đang bị viêm giữ lại chất px > 30l
      2. Có sự tích lũy chọn lọc : Cu ở gan
      3. Thận : Candium
      4. Tụy : Niken
      5. Huyết cầu : Lithium, KL nặng
      6. Huyết tương : Sili và nhôm
      7. Răng : Canxi, strontium, plutonium
      8. Tuyến giáp : Loe
    3. Diễn tiến
      1. Liều thấp : Mô hạt nhợt nhạt , TM, phù nề, giảm xuất tiết , dễ chảy máu, bờ gồ ghề
      2. Liều cao : Mô hạt ngừng phát triển hoặc không có mô hạt, VT trở nên rộng, sâu và lâu liền
      3. VT px cần cách ly và xử trí tẩy xạ
  3. 3. Xử trí
    1. Khu tẩy xạ
      1. Mặc quần áo mới . VT được che phủ vải nilon để nước rửa không chảy vào
    2. Buồng thay băng đặc biệt
      1. KT vết thường = dụng cụ đo xạ . Các băng gạc đựng trong sọt có nắp kín và chôn sau trên 50 cm dưới đất
      2. Tẩy vết thương vết bỏng : dd rivanol 1%, cloamin 2 %, a citric 0,5-1%, nước muối sinh lý , nước xà phòng 2%
    3. CĐ mổ vết thương
      1. Thay dụng cụ mới sau mổ cắt lọc
      2. Cắt lọc kĩ loại bỏ tới 70-80% chất px
      3. KS tiêm quanh vết thương với liều lượng 2-3l các VT đơn thuần
    4. Sau mổ : thay băng hằng ngày , đo xạ hằng ngày
    5. Khép kín sớm VT khi viêm nhiễm đã giảm
  4. 4. Điều trị toàn thân
    1. Sd thuốc giảm hấp thu , tăng thải
    2. KS + histamin
    3. Gamma globulin, poly globulin
    4. Truyền máu tươi , tủy xương
  5. 5. Dư phòng cho nv công tác
    1. Chất thải chôn sâu tới 60-70 cm
    2. Dụng cụ : rữa nước sôi 2-3 chậy , lau bằng tampon tẩm HCl 0,5 % ấm
    3. Phòng thay bằng mặt nhãn láng . Bàn ghế kê cao
4. Thảm họa nhiễm độc chất hóa học
  1. 0. Đại cương
    1. Chất độc hóa học có 2 nhóm
      1. Nhóm chất độc gây chết người
      2. Chất độc TK ( sarin, tabun), chất độc toàn thân , chất độc gây loét da niêm mạc , chất độc ngạt thở
      3. Nhóm chỉ ảnh hưởng tạm thời đến sức khỏe
      4. Chảy nước mắt ( C, S , CN); chất nôn mửa , chất gây rối loạn TK
  2. 1. Vết thương bị nhiễm chất độc hóa học
    1. Chất độc ngấm qua da
      1. Chất độc TK hấp thu nhanh nhất , 30-40p
      2. Chất độc gây loét da niêm mạc sau 3h
      3. Chất hòa tan càng dễ hòa tan , thì hấp thu càng nhanh
      4. Lượng chất độc ở da có vết thương < 100 l da nguyên
    2. Tổn thương tại chỗ
      1. Chất gây loét da niêm mạc chỉ 10-20p : viêm đỏ xung quanh vết thương và tấy nề rõ rệt
      2. Còn xuất hiện của đám hoại tử thứ phát
      3. Biến chứng : NT mủ, NT kỵ khí, viêm mủ khớp, viêm xương và chảy máu thứ phát
      4. Ngấm chất độc gây kéo dài QT liền sẹo, khoang tự nhiên : hoại tử thứ phát
    3. Triệu chứng
      1. Tại chỗ : cảm giác đau , mùi , viêm nề sớm, tính chất dịch máu ở VT, tính chất hoại tử
      2. Vết tích chất độc hh trên quần áo , da , vết thương
    4. Xử lý vết thương
      1. Băng bó ngay
      2. Băng phải kín , ép chặt: td cầm máu , che phủ . Tại kv khả nghi sd VK hóa học : dùng giấy hoặc vải không thấm nước , ni lông 0> ngăn chất độc ngấm
      3. Tiêu độc vết thương
      4. Dung dịch kiềm ( pH 9-10) làm thủy phân nhanh chất độc: xà phòng 4 % , vôi 5%, Ammoniac 12-15%, bicarbonat 3%
      5. DD thuốc tím 0,1 -0,5 % : oxy hóa các chất độc
      6. Tg tốt nhất : 5p -30p
      7. Chuyển về cơ sở điều trị
5. Đáp ứng trong thảm họa cháy
  1. CĐ trong công tác tiếp nhận hồi sức điều trị tích cực BN nặng và thảm họa
  2. Đảm bảo vật chất - tài chính - hậu cần
ĐÁP ỨNG Y TẾ TRONG THẢM HỌA DO YẾU TỐ XÃ HỘI
1. 1. Sụt lở đất đá, nhà , tường , công trình kiến trúc
  1. 1. Các loại sụt lở đất đá
    1. Sụt lở đất ở miền núi
      1. Do mưa lớn + độ dốc cao + sự chặt phá rừng
    2. Sụt lở đất đá do công trình
      1. Do mìn , PTGT xe vận tải nặng , tàu hỏa + nền đất đá lún vì khai thác quá mức + bớt sén tham nhũng trong xây dựng
    3. Sụt lỡ đất đá vùng ven sông , ven biển
      1. Do tác động cảu dòng chảy , cửa sóng , thủy triều
  2. 2. Công tác phòng ngừa
    1. Trồng rừng , trồng lũy tre chống sóng nước
    2. Xem xét nền móng , độ bền vững , khảo sát địa hình
    3. Việc bảo quản tu bổ , ĐG kiểm tra định kì
    4. Chính quyển phải thông báo cho từng người địa phương biết nguy hiểm nói trên , nếu thành viên phát hiện phải báo cho cơ quan
    5. Tránh trú ẩn tại bức tường không vững chắc khi mưa dông , lốc, bão tố Tránh dạo chơi khu vực lở ven Không để người làm việc dưới hầm Tránh quá tải svđ
  3. 3. Xử trí khi xảy ra sụt lở
    1. Tìm vị trí trú ẩn vững chắc + mũ bảo vệ đầu + thu nhỏ khối hình cơ thể = ngồi xỏm
    2. Nếu có TG ; ngắt nguồn điện , khí, nước . Rò rỉ nguyên liệu cháy nổ không dùng diêm, nến , lửa
    3. Tìm kiếm người bị nạn + nếu không tìm phải động viên + cung cấp ăn uống
    4. Bảo đảm trật tự khu vực cứu nạn
2. Subtopic 3
3. 2. Thảm họa khủng bố , xung đột vũ trang
  1. 1. Các loại tổn thương trong khủng bố
    1. VK sát thương thông thường
      1. Vũ khí lạnh : lưỡi lê , dao , gươm
      2. Hỏa khí : đạn bắn , bơm mìn , tên lửa
    2. Vũ khí sát thương hàng loạt
      1. Vũ khí hạt nhân
      2. Bỏng do bức xạ ánh sáng , chất thương cơ học -> chủ yếu là tổn thương hỗn hợp
      3. Vũ khí hóa học
      4. Nhiễm độc
      5. Vũ khí sinh học
      6. Bệnh lây nguy hiểm và tối nguy hiểm
    3. Phân loại tổn thương
      1. Tính chất của VK gây sát thương : hỏa khí, VK hạt nhân, hóa học, sinh học
      2. Bộ phận cơ thể bị tổn thương
      3. Tính chất tổn thương
      4. Phần mềm , gãy xương , thấy bụng , bỏng , giật nát , cụt
      5. Số lượng tổn thương
      6. Dạng tổn thương
      7. Đơn thuần
      8. Chỉ 1 dạng NL gây ra
      9. Kết hợp
      10. > 2 loại tổn thương do cùng 1 NL
      11. Hỗn hợp
      12. > 2 loại tổn thương do các NL khác nhau
    4. Tổn thương do Vk sát thương thường là VT , vết bỏng , CT kín . tổn thương đơn thuần và tổn thương kết hợp
  2. 2. Vết thương do hỏa khí
    1. Cơ chế của VT do đạn và mảnh phá
      1. Hiệu lực sát thương chủ yếu do động năng viên đạn và mảnh phá
      2. ĐN= KL x VT ^2 / 2g
      3. Hiệu lực sát thương phụ thuộc vào VT đột phá
      4. 3 yếu tố : VT khởi đầu, kc , sức cản
      5. Vận tốc đột phá < 304 m/ gy chỉ gây phạm thương , bầm giập
      6. > 304 m/gy : phá hoại nhiều hơn
      7. >900 m/gy : sát thương lớn đối với cơ thể
      8. Tác động gây tổn thương lên mô tạng do 3 yếu tố
      9. Động năng đột phá , diện tiếp xúc , DĐ cấu trúc của mô tạng
      10. Tác động trực tiếp
      11. Gây rách da , tạo nên ống vết thương
      12. NL chuyển động đi theo đường đi của đạn
      13. Tác động gián tiếp
      14. Viên đạn hoặc mảnh phá truyền năng lượng sang phía bên
      15. Gây tổn thương rộng , vượt khỏi giới hạn tổn thương trong ống vết thương
      16. Thường gặp : đạn nhọn , tốc độ nhanh
      17. Vùng hoại tử chấn thương trực tiếp
      18. Đạn hình tròn , tốc độ chậm
      19. Vùng chấn động phân tử
  3. 3. Các thời kì gây tổn thương
    1. Thời kì viêm và hoại tử
      1. Xuất hiện 3 hiện tượng :
      2. Viêm , phù
      3. Tiêu hủy tổ chức do thiếu o2 , mem proteaza
      4. BC tạo thành hàng rao bao quanh vết thương
      5. TG hoại tử
      6. Cơ : sau 6h
      7. Dưới da : 12h
      8. Tổ chức xương : 2-3 ngày
      9. Có tr chứng : sưng, nóng , đỏ , đau , phù nề, xuất tiết , toan hóa vết thương
    2. Thời kì phục hồi
      1. Có 2 hiện tượng
      2. Xuất hiện tổ chức hạt
      3. Tạo sẹo
  4. 4. Các hình thái khỏi VT do hỏa khí
    1. Lành kì đầu
      1. VT nông , gọn , sạch, ít tổ chức giập nát và hoại tử
    2. Lành kì hai
      1. VT có NK mủ , hình thành hạt và sẹo
  5. 5. Nguyên tắc xử trí
    1. Pt kỳ đầu sớm
      1. Cắt lọc tổ chức hoại tử Rạch rộng các ngõ , ngách Cầm máu kỹ, rữa sạch vết thương , dẫn lưu tốt
      2. Không khâu kín kỳ đầu , khâu khi VT không nhiễm trùng . VT ngực và VT khớp để hở da
    2. KS kéo dài tg 6-12h sau khi bị thương
      1. KS liều cao, liên tục, tại chỗ, toàn thân
      2. Dùng huyết thanh chống uốn ván và giảm độc tố
ĐÁP ỨNG Y TẾ TRONG DỊCH BỆNH, ĐẠI DỊCH
1. 1. Chiến lược ứng phó đại dịch COVID-19 CDC
2. 2. Chiến lược ứng phó đại dịch COVID- 19 tại VN